Ίσως η σημαντικότερη διαρθρωτική αλλαγή των τελευταίων ετών πέρασε σχεδόν απαρατήρητη. Έγινε μεν θέμα συζήτησης, αλλά ελάχιστα και επί της ουσίας νομίζω ότι κανείς δεν κατάλαβε την σημασία της.
Η εν λόγω διαρθρωτική (θεσμική) αλλαγή έχει να κάνει με τον τρόπο εκλογής των δημάρχων και των δημοτικών συμβούλων. Για ποιο λόγο; Διότι αλλάζει ........
πλέον ο τρόπος σκέψης και αντίληψης της ψήφου (προς το καλύτερο) και ουσιαστικά σε μεγάλο βαθμό σπάει την κομματοκρατία. Εξηγούμεθα.
Σύμφωνα με το νέο σύστημα θα έχουμε δύο ψηφοδέλτια, το ένα για τους υποψήφιους δημάρχους και στο δεύτερο όλους τους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους. Ο δήμαρχος εκλέγεται είτε με 42% της συνολικής ψήφου από τον πρώτο γύρο, ή όποιος από τους δυο πρώτους υποψηφίους πάρει τις περισσότερες ψήφους στον δεύτερο γύρο.
Νομίζω ότι στατιστικά είναι σωστό αυτό, διότι ανάμεσα σε 3 υποψηφίους, αν κάποιος συγκεντρώσει το 42% στον πρώτο γύρο και άλλοι δυο πάρουν κάτι λιγότερο από 30% ο κάθε ένας, η λογική και οι πιθανότητες είναι ότι αυτός που πήρε το 42% θα εκλεγεί τελικά.
Το δεύτερο όμως και πιο σημαντικό, είναι ο τρόπος εκλογής των δημοτικών συμβούλων. Ο λόγος που αυτό είναι σημαντικό είναι διότι από δω και πέρα θα ψηφίζεις προσωπικότητα και όχι απλά δήμαρχο, παράταξη, συνδυασμό ή κόμμα. Τούτο διότι, μπορείς να ψηφίζεις πλέον πρόσωπα που θεωρείς ότι θα κάνουν σωστή δουλειά, ανεξαρτήτως πολιτικών χρωμάτων.
Ουσιαστικά δηλαδή, με αυτή την απλή κίνηση το υπουργείο εσωτερικών (και ειλικρινά τα συγχαρητήριά μου στην κυβέρνηση για αυτή την αλλαγή) πετυχαίνει την ανεξαρτητοποίηση της νομοθετικής από την εκτελεστική εξουσία.
Με λίγο λόγια, το τι μπορεί να κάνει ή όχι ο δήμαρχος από δω και πέρα δεν είναι συνάρτηση του αν έχει την πλειοψηφία ή όχι στο δημοτικό συμβούλιο (διότι μπορεί και να μην την έχει), αλλά αν συμφωνούν οι δημοτικοί σύμβουλοι με αυτά που θέλει να κάνει. Διότι αν δεν συμφωνούν τότε θα πρέπει να παζαρέψει τι μπορεί να δώσει αναλογικά για να πάρει αυτό που θέλει.
Που σημαίνει ότι ίσως για πρώτη φορά από ίδρυσης του ελληνικού κράτους, θα υπάρχει πολιτικός συμβιβασμός μεταξύ της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, έστω και αν είναι μονάχα σε δημοτικό επίπεδο.
Θα μου πείτε, μα καλά πως να κάνει ο δήμαρχος το έργο του, αν δεν μπορεί να έχει την πλειοψηφία στο δημοτικό συμβούλιο; Την απάντηση την είπα πιο πάνω και είναι κάτι που δεν συνηθίζεται σε αυτή τη χώρα, και αυτό επαναλαμβάνω είναι συμβιβασμός.
Διότι ο κυριότερος λόγος που είμαστε σήμερα εδώ που είμαστε, είναι ακριβώς διότι υπάρχουν οι πλειοψηφίες που καταλήγουν να λειτουργούν σαν κλίκες και ουσιαστικά κάνουν ό,τι θέλουν, χωρίς κανένας να μπορεί να κάνει τίποτα.
Με το νέο καθεστώς, οι κλίκες αυτές δεν μπορούν να υπάρξουν, διότι οι δημοτικοί σύμβουλοι δεν χρωστούν πλέον την θέση τους στον δήμαρχο, ή στον όποιον συνδυασμό, αλλά διότι τους επέλεξε ο κόσμος.
Και αν θέλετε την άποψή μου, μόνο με μια τέτοια αλλαγή θα καταλάβουν μελλοντικά οι ψηφοφόροι για ποιο λόγο θα πρέπει να κάνουμε το ίδιο σε επίπεδο βουλής. Με λίγα λόγια, να ψηφίζεις στο ένα ψηφοδέλτιο για πρόεδρο (ή πρωθυπουργό αν θέλετε) και σε ένα ξεχωριστό ψηφοδέλτιο τον βουλευτή που θέλεις, ανεξάρτητα αν ανήκει στο ίδιο κόμμα με τον πρωθυπουργό ή όχι.
Για μένα λοιπόν, η αλλαγή στον τρόπο ψηφοφορίας στις δημοτικές εκλογές είναι ίσως η σημαντικότερη διαρθρωτική και θεσμική αλλαγή των τελευταίων 50 ετών.
Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι ο τρόπος εκλογής των δημοτικών συμβουλίων γίνει με τον τρόπο που περιέγραψα και δεν γίνει κάτι το διαφορετικό, που να εξασφαλίζει την απόλυτη πλειοψηφία στον δήμαρχο που θα βγει πρώτος, υπάρχει και ένα άλλο θέμα που αν δεν αλλάξει, θα έχει γίνει μόνο το 50% της δουλειάς.
Το βασικό πρόβλημα με το κοινοβουλευτικό σύστημα είναι ότι αυτοί που εκλέγονται ασκούν και την εξουσία. Με λίγα λόγια, εκτός του ότι νομοθετούν, εκτελούν και τις αποφάσεις τους.
Αυτό θα πρέπει να είναι ασυμβίβαστο. Για παράδειγμα, δεν μπορεί ένας δικαστής να φτιάχνει τους νόμους και να δικάζει ταυτόχρονα. Ή δικαστής θα είναι ή αυτός που φτιάχνει τους νόμους. Παρομοίως, δεν μπορείς να είσαι ο νομοθέτης και αυτός που εκτελεί τις αποφάσεις που νομοθετείς. Ή νομοθέτης θα είσαι ή εκτελεστικό όργανο.
Ο αναγνώστης @debianfoxt στο τελευταίο άρθρο τα είπε πάρα πολύ σωστά στο σχόλιό του:
Το πρόβλημα είναι ότι οι εκλεγμένοι αντί να νομοθετούν και να σχεδιάζουν, αντιθέτως αποτελούν ταυτόχρονα και εκτελεστική εξουσία. Αυτό όχι κατά παράβαση του νόμου, αλλά με εντολή του νομοθέτη.
Το 90% και πλέον όλης δραστηριότητας όλων των υπηρεσιών ενός δήμου, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, απαιτεί έγκριση,υπογραφή, έλεγχο, απόφαση κλπ από κάποιο αιρετό όργανο, δήμαρχο, δημοτικό συμβούλιο, δημαρχιακή επιτροπή, αντιδήμαρχο, πρόεδρο δημοτικού οργανισμού και πάει λέγοντας.
Αυτό σημαίνει ότι οι αιρετοί κατ επιβολή του νόμου ασκούν εκτελεστική εξουσία. Το αποτέλεσμα είναι οι υπηρεσίες κάθε δήμου να καπελώνονται από τους αιρετούς. Αυτό απαιτεί ο νομοθέτης.
Εάν αυτό δεν αλλάξει, ο όποιος εκλογικός νόμος είναι άνευ σημασίας όσον αφορά την περίπτωση που ο δήμαρχος δεν ελέγχει το δημοτικό συμβούλιο. Μη φοβάστε, στους εκλεγμένους απευθείας από τους πολίτες δημάρχους,και κατ' επέκταση αντιδημάρχους θα δοθούν υπερεξουσίες που θα παρακάμπτουν το δημοτικό συμβούλιο.
Άρα ακόμα και αν οι δημοτικοί σύμβουλοι εκλεγούν με τον τρόπο που περιγράψαμε στο προηγούμενο άρθρο, αν δεν πάψουν παράλληλα να εκτελούν τις αποφάσεις τους, ουσιαστικά δεν θα αλλάξουν πάρα πολλά, εκτός του ότι ο δήμαρχος μπορεί να μην έχει την πλειοψηφία στο δημοτικό συμβούλιο.
Έχει μεγάλη σημασία να μην εκτελεί κάποιος τις αποφάσεις που παίρνει. Πέραν του ότι θα μειωθεί η διαπλοκή και διαφθορά, μπορείς να επιπλήξεις έναν δημοτικό υπάλληλο (που θα εκτελεί τις αποφάσεις) πολύ πιο εύκολα από κάποιον που έχει εκλεγεί.
Βέβαια η έννοια του διαχωρισμού της εκτελεστικής από την νομοθετική εξουσία είναι τόσο παράξενη στη χώρα μας, που τόσα χρόνια αδυνατώ να πείσω τους περισσοτέρους πολίτες ότι αυτή είναι η πιο σωστή πολιτειακή οδό, και όχι αυτό που έχουμε σήμερα.
Πάντως άσχετα του πως θα καταλήξει το νέο εκλογικό σύστημα στους δήμους και ακόμα αν δεν διαχωριστεί πλήρως η νομοθετική από την εκτελεστική εξουσία, είναι μια αρχή. Έστω και αν δεν θα γίνονται οι δημοτικές εκλογές όπως θα ήθελα, από το τίποτα κάτι είναι και αυτό.
george.kesarios@capital.gr
Πηγή:capital.gr
Επιμέλεια : NewsRoom Mykonos Ticker
